Orval, een abdij in het midden van de Gaumse bossen ...

Een lange geschiedenis

Wat een diepgaand geloof moest dat handjevol mensen hebben om op het einde van de XIde eeuw, ver van thuis, in een vochtige en wilde eenzaamheid zoals die van het Gouden Dal te belanden ?
Het is nochtans wat de benedictijnen van Calabrië in 1070 hebben gedaan. Reguliere kanunniken nemen het na enkele jaren zonder succes over.

Cistercienzer sinds de XIIde eeuw

Binnen de cisterciënzerorde, hecht men veel belang aan een zekere Bernard, monnik van Citeaux vertrokken om een nieuwe abdij te stichten te Clairvaux.
Als abt, vermenigvuldigt deze man, vurig en koortsachtig, de stichting van nieuwe kloosters. Op verzoek van de bisschop van Verdun, stuurt Bernard dus in 1132 een kleine gemeenschap naar Orval.

Geluk en ongeluk

Gedurende zeven eeuwen zal het kleine dal een levendige geschiedenis doormaken, van momenten van grote kalmte en crisissen van materiële en geestelijke aard.
Orval zal een grote welvaart kennen door de ontwikkeling van zijn de ijzer – en staalindustrie. Maar crisissen van geestelijke aard zullen eveneens het klooster teisteren.
De scherpste zal waarschijnlijk die van het jansenisme zijn die de abdij in 1725 zal treffen : een vijftiental monniken verlaten het klooster.

Wederopbouw

Ondanks de veelvoudige wijzigingen die achtereenvolgens aan de middeleeuwse abdij werden aangebracht, waren de gebouwen te klein geworden.
Het is onder abt Menne Effleur dat de gemeenschap de beslissing neemt om een nieuw klooster op te richten. Men doet beroep op een architect van groot
talent, Laurent Benoît Dewez die een eerste voorontwerp overhandigt. Te grandioos geacht, wordt het tot eenvoudigere verhoudingen teruggebracht.
Een getuigenis van 1775, zegt ons: ”het oude gebouw lijkt op een stad en het nieuw gebouw lijkt op een koninklijke woonplaats”. Hoewel zij niet
wordt voltooid, is het gemakkelijk te zien dat het de mooiste abdij van de wereld zal zijn.

Naar de ruines

De nieuwe abdij wordt nauwelijks voltooid of Parijs en heel Frankrijk worden door de opstand dooreengeschud. Op 9 juli 1789 verklaart het Parlement
zich grondwetgevend en de Parijse bevolking verovert de 14de juli de Bastille. Lodewijk XVI verlaat Parijs om een schuilplaats te vinden in Nederland voor de enen, de
anderen verzekeren dat hij te Orval moest logeren. Daar de gemeenschap van Orval zich bedreigd voelt, brengen de monniken hun archieven naar hun schuilplaats in Luxemburg over. Op 2 november worden
alle eigendommen van de kerk door het parlement verbeurd verklaard. Het einde van het oude regime is nabij.
Men roeit de feodale samenleving uit: de kerk, het koningschap en de adel zijn vijanden geworden.

In juni 1793 is de abdij in onbruik geraakt. De monniken hebben al wat naar Luxemburg meegenomen kon worden, weggehaald.
De gebouwen worden eerst door generaal Loison gebombardeerd alvorens geplunderd en platgebranden te worden.

In 1797 verkoopt de Franse Republiek Orval en zijn eigendommen als nationale goederen. Tijdens onderhalve eeuw volgen een dozijn eigenaars elkaar op aan het hoofd van deze hoop ruines.
De laatste onder hen, de Heer Edouard Wauters gaf eerst het eigendom over aan zijn zus die zelf alles aan haar pleegdochter overgaf, echtgenote van de Heer Charles de Harenne.

Renaissance

In 1926 worden twee monniken van “la Grande Trappe de Soligny” ontvangen in het kasteel van Orval, de oude woonplaats van de hoogoveneigenaar.
Ze zoeken of het mogelijk is om de ruïnes van de oude abdij herop te richten teneinde er opnieuw een kloostergemeenschap te vestigen.
Zeer snel, dankzij de wil en de financiële middelen was het mogelijk om een heropleving van Orval te overwegen. In juni 1927 wordt de eerste steen gelegd in aanwezigheid
van Dom Chautard, vader abt van Sept-Fons. In 1929, komt de nieuwe abdijkerk aan de beurt. Dom Marie-Albert Van Der Cruyssen, de nieuwe abt van Orval, het Comité van
de Vrienden van Orval en architect Henry Vaes zullen hun best doen om de wederopbouw van alle kloostergebouwen te verzorgen.

Zeer doordrongen door de traditionele Cisterciënzerarchi tectuur, vermenigvuldigt Vaes de Romaanse verwijzingen die typisch voor de monumenten van die tijd waren.
Strengheid, soberheid, zuiverheid van de lijnen en evenwicht, alles draagt bij om de geest en het oog gerust te stellen.

Zelfs de artiesten die zowel binnen als buiten de abdijkerk gewerkt hebben, hebben blijk van strengheid en soberheid gegeven: het indrukwekkende
en hiëratische standbeeld van Onze Lieve Vrouw met het Kind van de voorgevel dat door Lode Vleeshouwers werd gebeeldhouwd en de kruisweg
van Servaes verheerlijken de textuur en de warme tonen van het kalksteen van de streek.

Bezoek het oude Orval

De abdij presenteert het klassieke plan van de Cisterciënzers typisch van de XIIde eeuw: een hoofdbeuk met 6 traveeën tussen zijbeuken en een uitspringende dwarsbeuk.
Op deze dwarsbeuk werden 4 kapellen aangebracht. Het koor is niet heel diep. De koorafsluiting als dat van de 4 kapellen is plat. Bepaalde elementen zijn echt typisch van de Cisterciënzersarchitectuur
van de XIIde eeuw. Maar het symbolische detail van Orval is wel het roosvenster dat de noordelijke dwarsbeuk overheerst. Het prijkt boven 3 ramen met een rondboog en de ” Deur der Doden”
die zoals men het kan vermoeden naar het kerkhof leidde. Daaruit straalt tegelijk een indruk van kracht en soberheid uit. Het ging erom de stille overpeinzing van de broeders te bevorderen zonder
ze af te leiden door nutteloze voorstellingen en versieringen. De Clausuur ligt tegen de Zuidoostelijke kant van de abdijkerk volgens het plan van de Cisterciënzers. De Kapittelzaal werd in de XIVde eeuw opgericht.

Aurea vallis et villare :

Deze vereniging is in 2006 ontstaan. Samengesteld door mensen die gepassioneerd zijn door Orvals geschiedenis beoogt zij precies die geschiedenis van haar stichting tot heden bekend te maken en te illustreren.
Zij organiseert colloquia, voordrachten en tentoonstellingen die telkens een breed publiek aantrekken. Deze vereniging werkt trouwens in nauwe symbiose met de kloostergemeenschap van Orval. Voor meer informatie surf dan op
www.orval-patrimoine.be

[Edité le 30 Juillet 2010]